تصویربرداری مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)؛ مشکلات مفصل فک | رادیولوژی الف | دکتر مهسا خادمی
آیا هنگام باز کردن دهان صدای تق‌تق یا کلیک در ناحیه گوش و فک خود احساس می‌کنید؟ آیا موقع جویدن غذا، خمیازه کشیدن یا صحبت کردن دچار درد در اطراف فک می‌شوید؟ گاهی ممکن است دهان به‌راحتی باز نشود یا هنگام باز کردن آن، فک به یک سمت منحرف شود. این نشانه‌ها می‌توانند با مشکلات مفصل گیجگاهی فکی ارتباط داشته باشند.
مفصل گیجگاهی فکی که با نام اختصاری TMJ شناخته می‌شود، یکی از مفاصل مهم بدن است که امکان حرکت فک پایین را فراهم می‌کند. این مفصل در دو طرف صورت و درست در جلوی گوش‌ها قرار دارد و در فعالیت‌های روزمره‌ای مانند غذا خوردن، صحبت کردن، خمیازه کشیدن و بلع نقش اساسی دارد. به همین دلیل، هرگونه اختلال در ساختار استخوانی، دیسک مفصلی، عضلات یا بافت‌های اطراف آن می‌تواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
مشکلات مفصل فک همیشه به معنای وجود آسیب جدی نیستند. گاهی صدا دادن فک بدون درد یا محدودیت حرکتی مشاهده می‌شود و ممکن است به بررسی فوری نیاز نداشته باشد. اما زمانی که درد مداوم، قفل شدن فک، محدودیت باز شدن دهان یا سابقه ضربه وجود دارد، بررسی دقیق‌تر اهمیت پیدا می‌کند.
یکی از بخش‌های مهم در ارزیابی این مشکلات، انتخاب روش تصویربرداری مناسب است. تصویربرداری پانورامیک، CBCT و MRI هرکدام اطلاعات متفاوتی درباره مفصل فک ارائه می‌کنند و نمی‌توان آن‌ها را جایگزین یکدیگر دانست. انتخاب روش مناسب باید بر اساس علائم بیمار، معاینه بالینی و هدف تشخیصی انجام شود.
در این مقاله به‌صورت جامع با ساختار مفصل گیجگاهی فکی، علائم اختلالات آن، دلایل ایجاد مشکلات، روش‌های تصویربرداری و تفاوت کاربرد CBCT و MRI آشنا می‌شویم. همچنین نقش تصویربرداری تخصصی در تشخیص مشکلات مفصل فک و خدمات کلینیک رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت الف با مدیریت تخصصی دکتر مهسا خادمی در زعفرانیه تهران را بررسی می‌کنیم.
مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) چیست و کجا قرار دارد؟
مفصل گیجگاهی فکی یا Temporomandibular Joint محل اتصال استخوان فک پایین به استخوان گیجگاهی جمجمه است. این مفصل در دو طرف سر و در قسمت جلویی گوش قرار گرفته است. اگر انگشت خود را درست جلوی گوش قرار دهید و دهان را باز و بسته کنید، حرکت مفصل را زیر انگشت خود احساس خواهید کرد.
این مفصل از نظر عملکردی با بسیاری از مفاصل دیگر بدن تفاوت دارد؛ زیرا هم حرکت چرخشی دارد و هم می‌تواند به سمت جلو و پایین حرکت کند. ترکیب این حرکات باعث می‌شود فک بتواند برای جویدن، صحبت کردن و باز کردن دهان در مسیرهای مختلف حرکت کند.
مفصل گیجگاهی فکی از چند بخش مهم تشکیل شده است که هماهنگی آن‌ها برای عملکرد طبیعی فک ضروری است.
۱. کندیل فک پایین
کندیل یا سر استخوان فک پایین، قسمت گرد و انتهایی استخوان مندیبل است که در داخل حفره مفصلی قرار می‌گیرد. این بخش هنگام باز و بسته شدن دهان حرکت می‌کند و یکی از مهم‌ترین قسمت‌هایی است که در تصویربرداری استخوانی مفصل فک بررسی می‌شود.
شکل، اندازه، سطح استخوانی و موقعیت کندیل می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت مفصل ارائه کند. تغییرات فرسایشی، صاف شدن سطح کندیل، کاهش حجم استخوان، تغییر شکل یا ناهنجاری‌های رشدی ممکن است در بررسی‌های تصویربرداری مشاهده شوند.
۲. حفره گلنوئید و برجستگی مفصلی
حفره گلنوئید بخشی از استخوان گیجگاهی است که کندیل فک پایین در مجاورت آن قرار می‌گیرد. در قسمت جلویی این حفره، برجستگی مفصلی وجود دارد که مسیر حرکت کندیل را هنگام باز کردن دهان هدایت می‌کند.
ارتباط طبیعی میان کندیل، حفره مفصلی و برجستگی مفصلی برای حرکت هماهنگ فک ضروری است. هرگونه تغییر در شکل یا ساختار استخوانی این نواحی می‌تواند در عملکرد مفصل تأثیر بگذارد.
۳. دیسک مفصلی
یکی از مهم‌ترین اجزای مفصل گیجگاهی فکی، دیسک مفصلی است. این دیسک از بافت فیبری تشکیل شده و بین کندیل فک پایین و سطح استخوان گیجگاهی قرار دارد.
دیسک مفصلی مانند یک بالشتک عمل می‌کند و به توزیع فشار، کاهش اصطکاک و حرکت هماهنگ اجزای مفصل کمک می‌کند. در حالت طبیعی، دیسک باید هنگام حرکت فک موقعیت مناسبی نسبت به کندیل و استخوان گیجگاهی داشته باشد.
گاهی دیسک از موقعیت طبیعی خود جابه‌جا می‌شود. این وضعیت را جابه‌جایی دیسک مفصلی می‌نامند. جابه‌جایی دیسک ممکن است با صدای کلیک، درد یا محدودیت حرکت همراه باشد؛ البته وجود جابه‌جایی دیسک همیشه به معنای وجود علائم شدید نیست.
نکته مهم این است که بررسی دقیق موقعیت و شکل دیسک معمولاً به MRI نیاز دارد؛ زیرا CBCT برای نمایش جزئیات استخوانی مناسب است و توانایی کافی برای نمایش مستقیم دیسک مفصلی را ندارد.
۴. عضلات و رباط‌های اطراف مفصل
عملکرد مفصل فک فقط به استخوان‌ها و دیسک محدود نمی‌شود. عضلات جونده مانند عضله ماستر و عضلات تمپورالیس در حرکت دادن فک نقش دارند. رباط‌های اطراف مفصل نیز به حفظ ثبات و محدود کردن حرکات بیش از حد کمک می‌کنند.
گاهی درد ناحیه فک بیشتر منشأ عضلانی دارد تا استخوانی یا مفصلی. به همین دلیل، بررسی بیمار باید فراتر از مشاهده یک تصویر رادیولوژی باشد و معاینه عضلات، دامنه حرکت و وضعیت عملکردی فک را نیز شامل شود.
اختلالات مفصل گیجگاهی فکی یا TMD چه هستند؟
اصطلاح TMD مخفف Temporomandibular Disorders است و به مجموعه‌ای از اختلالات مربوط به مفصل گیجگاهی فکی، عضلات جونده و بافت‌های مرتبط اشاره دارد.
این اختلالات یک بیماری واحد نیستند؛ بلکه گروهی از مشکلات با علت‌ها و نشانه‌های متفاوت را شامل می‌شوند. برخی از آن‌ها بیشتر عضلات را درگیر می‌کنند، برخی به دیسک مفصلی مربوط هستند و بعضی دیگر باعث تغییرات ساختاری در استخوان‌های مفصل می‌شوند.
برای مثال، فردی ممکن است به دلیل انقباض و فشار بیش از حد عضلات جونده دچار درد فک شود، در حالی که فرد دیگری به علت تغییرات فرسایشی کندیل با درد و محدودیت حرکت روبه‌رو باشد. بنابراین تشخیص دقیق نوع اختلال اهمیت زیادی دارد؛ زیرا روش درمان و نیاز به تصویربرداری در این شرایط یکسان نیست.
مهم‌ترین انواع اختلالات مفصل فک
۱. اختلالات عضلات جونده
این گروه از مشکلات معمولاً با درد عضلات اطراف فک، خستگی هنگام جویدن و حساسیت در ناحیه شقیقه یا گونه همراه هستند. دندان‌قروچه، فشردن دندان‌ها، استرس و فعالیت بیش از حد عضلات می‌توانند در بروز یا تشدید این علائم نقش داشته باشند.
در این شرایط ممکن است بیمار تصور کند که مشکل حتماً از خود مفصل است، در حالی که منشأ اصلی درد می‌تواند عضلات جونده باشد. تشخیص این وضعیت معمولاً با شرح حال و معاینه بالینی آغاز می‌شود و تصویربرداری در صورت وجود نشانه‌های خاص یا نیاز به بررسی بیشتر درخواست خواهد شد.
۲. جابه‌جایی دیسک مفصلی
در این حالت، دیسک مفصلی نسبت به موقعیت طبیعی خود تغییر مکان می‌دهد. این جابه‌جایی ممکن است هنگام باز و بسته شدن دهان باعث ایجاد صدای کلیک یا تق‌تق شود.
در برخی افراد، دیسک هنگام باز شدن دهان دوباره به موقعیت مناسب بازمی‌گردد و صدای کلیک ایجاد می‌شود. در موارد دیگر، جابه‌جایی دیسک ممکن است با محدودیت حرکت همراه باشد و بیمار احساس کند فک او قفل شده است.
MRI روش اصلی برای بررسی مستقیم موقعیت و شکل دیسک مفصلی است. تصویربرداری CBCT نمی‌تواند موقعیت دیسک را به‌صورت مستقیم نشان دهد.
۳. تغییرات فرسایشی و آرتروز مفصل فک
مانند سایر مفاصل بدن، مفصل گیجگاهی فکی نیز ممکن است دچار تغییرات فرسایشی شود. در این شرایط، سطح استخوانی کندیل و گاهی قسمت‌های دیگر مفصل تغییر شکل پیدا می‌کنند.
صاف شدن سطح کندیل، ایجاد زوائد استخوانی، فرسایش سطح مفصل و تغییرات زیرغضروفی از جمله یافته‌هایی هستند که ممکن است در بررسی‌های تصویربرداری مشاهده شوند.
CBCT به دلیل نمایش دقیق ساختارهای استخوانی، در بررسی این نوع تغییرات کاربرد دارد. البته مشاهده یک تغییر استخوانی در تصویر به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که بیمار حتماً به همان دلیل درد دارد؛ یافته تصویربرداری باید در کنار علائم و معاینه تفسیر شود.
۴. دررفتگی یا نیمه‌دررفتگی مفصل
گاهی کندیل هنگام باز کردن دهان بیش از حد از موقعیت طبیعی خود خارج می‌شود و بازگشت آن به وضعیت اولیه دشوار خواهد بود. در چنین شرایطی ممکن است بیمار نتواند دهان خود را به‌راحتی ببندد.
این وضعیت می‌تواند پس از خمیازه کشیدن، باز کردن بیش از حد دهان یا در برخی افراد به‌صورت تکرارشونده اتفاق بیفتد. بررسی بالینی اهمیت زیادی دارد و در موارد منتخب، تصویربرداری برای ارزیابی ساختار استخوانی و برنامه‌ریزی درمان درخواست می‌شود.
۵. آسیب‌های ناشی از ضربه و شکستگی کندیل
ضربه به چانه، صورت یا فک می‌تواند به کندیل و سایر بخش‌های مفصل آسیب وارد کند. گاهی شکستگی در ناحیه کندیل با درد، تورم، تغییر در نحوه قرارگیری دندان‌ها و محدودیت باز شدن دهان همراه است.
در چنین مواردی، تصویربرداری مقطعی مانند CBCT یا CT می‌تواند محل شکستگی، میزان جابه‌جایی قطعات استخوانی و وضعیت ساختارهای اطراف را مشخص کند. انتخاب روش به شدت آسیب و شرایط بالینی بیمار بستگی دارد.
علائم اختلال مفصل گیجگاهی فکی چیست؟
نشانه‌های اختلالات مفصل فک در افراد مختلف متفاوت هستند. بعضی افراد فقط صدای مفصل را احساس می‌کنند، در حالی که برخی دیگر با درد مداوم، محدودیت حرکتی یا قفل شدن فک روبه‌رو می‌شوند.
شناخت علائم به بیمار کمک می‌کند زمان مناسب برای مراجعه به دندانپزشک یا متخصص مربوط را تشخیص دهد. البته هیچ‌یک از این نشانه‌ها به‌تنهایی برای تعیین نوع اختلال کافی نیستند.
۱. صدا دادن فک هنگام باز و بسته کردن دهان
یکی از شناخته‌شده‌ترین علائم مشکلات مفصل فک، شنیدن صدای کلیک، تق‌تق یا ساییدگی در اطراف گوش است. این صدا ممکن است هنگام جویدن، خمیازه کشیدن یا باز کردن دهان شنیده شود.
صدای کلیک گاهی با حرکت دیسک مفصلی ارتباط دارد، اما همیشه نشانه آسیب جدی نیست. بسیاری از افراد ممکن است بدون درد یا محدودیت عملکردی صدای مفصل داشته باشند.
اگر صدا با درد، قفل شدن فک یا کاهش دامنه حرکتی همراه باشد، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۲. درد در ناحیه فک و جلوی گوش
درد مفصل گیجگاهی فکی معمولاً در قسمت جلویی گوش، زاویه فک یا اطراف عضلات جونده احساس می‌شود. ممکن است درد هنگام جویدن غذاهای سفت، صحبت کردن طولانی یا باز کردن زیاد دهان تشدید شود.
گاهی بیمار درد را در ناحیه گوش احساس می‌کند و تصور می‌کند دچار بیماری گوش شده است. در بعضی موارد، مشکلات مفصل فک می‌توانند با درد ارجاعی در اطراف گوش همراه باشند؛ اما نباید هر نوع گوش‌درد را به مفصل فک نسبت داد و در صورت نیاز باید علل دیگر نیز بررسی شوند.
۳. محدودیت باز شدن دهان
یکی دیگر از علائم مهم، کاهش توانایی باز کردن کامل دهان است. فرد ممکن است هنگام غذا خوردن، مسواک زدن یا خمیازه کشیدن احساس کند فک به‌خوبی حرکت نمی‌کند.
این محدودیت می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله اسپاسم عضلانی، جابه‌جایی دیسک، التهاب یا تغییرات ساختاری مفصل ایجاد شود. تشخیص علت آن به معاینه و در موارد لازم تصویربرداری نیاز دارد.
۴. قفل شدن فک
قفل شدن فک ممکن است به‌صورت موقت یا طولانی‌مدت رخ دهد. گاهی بیمار نمی‌تواند دهان را به‌اندازه معمول باز کند و گاهی نیز پس از باز کردن دهان، بستن آن برایش دشوار می‌شود.
قفل شدن ناگهانی فک، به‌ویژه اگر همراه با درد شدید یا ناتوانی در بستن دهان باشد، نیازمند ارزیابی پزشکی یا دندانپزشکی سریع است. در این وضعیت نباید با فشار دادن فک تلاش کرد آن را به حالت طبیعی برگرداند.
۵. انحراف فک هنگام باز کردن دهان
در برخی افراد، هنگام باز کردن دهان، فک پایین به سمت راست یا چپ منحرف می‌شود. این حالت ممکن است به علت تفاوت حرکت دو مفصل، اختلال عملکرد عضلات یا مشکلات داخلی مفصل ایجاد شود.
انحراف فک به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست، اما می‌تواند یکی از نشانه‌هایی باشد که پزشک هنگام معاینه به آن توجه می‌کند.
۶. سردرد و درد عضلات صورت
اختلالات عضلات جونده و مفصل فک ممکن است با درد شقیقه، خستگی عضلات صورت و برخی انواع سردرد همراه باشند. با این حال، سردرد علت‌های متعددی دارد و نباید بدون بررسی، آن را به اختلال TMJ نسبت داد.
اگر سردرد جدید، شدید، مداوم یا همراه با علائم غیرمعمول باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
علت ایجاد مشکلات مفصل گیجگاهی فکی چیست؟
اختلالات مفصل فک معمولاً یک علت مشخص و واحد ندارند. در بسیاری از افراد، چند عامل به‌صورت هم‌زمان در ایجاد یا تشدید علائم نقش دارند.
دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها: فشار مداوم به دندان‌ها و عضلات جونده می‌تواند باعث خستگی و درد عضلات شود. این عادت ممکن است در خواب یا هنگام تمرکز و استرس اتفاق بیفتد.
استرس و تنش عضلانی: استرس می‌تواند باعث افزایش انقباض عضلات صورت و فک شود. برخی افراد در شرایط پراسترس، ناخودآگاه دندان‌های خود را روی هم فشار می‌دهند و همین موضوع ممکن است علائم را تشدید کند.
ضربه به فک و صورت: تصادف، زمین خوردن، ضربه ورزشی یا آسیب مستقیم به چانه ممکن است باعث صدمه به استخوان، دیسک یا بافت‌های اطراف مفصل شود.
تغییرات فرسایشی و بیماری‌های مفصلی: بعضی بیماری‌های التهابی یا فرسایشی می‌توانند ساختار مفصل را تحت تأثیر قرار دهند و باعث درد، تغییر شکل استخوانی یا محدودیت حرکتی شوند.
عوامل ساختاری و رشدی: تفاوت‌های آناتومیک، اختلالات رشد کندیل و برخی ناهنجاری‌های فک نیز ممکن است در عملکرد مفصل نقش داشته باشند.
نکته مهم این است که وجود هرکدام از این عوامل به‌تنهایی به معنای ابتلای قطعی به اختلال مفصل فک نیست. تشخیص نهایی بر اساس مجموعه اطلاعات بالینی و در صورت لزوم یافته‌های تصویربرداری انجام می‌شود.
تصویربرداری مفصل گیجگاهی فکی چه زمانی لازم است؟
همه افرادی که صدای مفصل فک دارند به تصویربرداری نیاز ندارند. در بسیاری از موارد، شرح حال دقیق و معاینه بالینی نخستین و مهم‌ترین مراحل تشخیص هستند.
تصویربرداری زمانی اهمیت پیدا می‌کند که پزشک یا دندانپزشک به اطلاعات بیشتری درباره ساختار استخوانی، دیسک مفصلی یا آسیب‌های احتمالی نیاز داشته باشد. همچنین اگر علائم شدید، مداوم یا همراه با محدودیت عملکردی باشند، ممکن است بررسی تصویری برای تشخیص دقیق‌تر یا برنامه‌ریزی درمان درخواست شود.
مواردی که ممکن است نیاز به بررسی تصویربرداری داشته باشند عبارت‌اند از:
- درد مداوم یا تشدیدشونده در ناحیه مفصل فک
- محدودیت قابل توجه در باز و بسته کردن دهان
- قفل شدن مکرر فک
- احتمال جابه‌جایی دیسک مفصلی
- شک به تغییرات فرسایشی یا آرتروز مفصل
- سابقه ضربه به فک و احتمال شکستگی کندیل
- شک به ناهنجاری‌های رشدی یا تغییر شکل استخوانی
- نیاز به بررسی دقیق ساختار مفصل پیش از برخی درمان‌ها یا اقدامات جراحی
در انتخاب روش تصویربرداری باید مشخص باشد که هدف بررسی کدام بخش از مفصل است. برای مثال، اگر سؤال اصلی درباره شکل استخوان کندیل باشد، CBCT می‌تواند مناسب باشد؛ اما اگر پزشک بخواهد موقعیت دیسک مفصلی را بررسی کند، MRI اطلاعات مناسب‌تری ارائه می‌دهد.
روش‌های تصویربرداری مفصل فک کدام‌اند؟
برای بررسی مفصل گیجگاهی فکی از روش‌های مختلف تصویربرداری استفاده می‌شود. هر روش مزایا، محدودیت‌ها و کاربردهای خاص خود را دارد.
۱. رادیوگرافی پانورامیک یا عکس OPG
رادیوگرافی پانورامیک یکی از روش‌های تصویربرداری دوبعدی در دندانپزشکی است که نمای کلی دندان‌ها، فک بالا، فک پایین و بخشی از ساختارهای اطراف را نشان می‌دهد.
این تصویر می‌تواند برای بررسی اولیه برخی تغییرات واضح استخوانی در ناحیه کندیل و شناسایی بعضی مشکلات دندانی یا فکی مفید باشد. همچنین در برخی بیماران، پزشک ممکن است از آن به‌عنوان بررسی اولیه برای کنار گذاشتن ناهنجاری‌های واضح استخوانی استفاده کند.
با این حال، تصویر پانورامیک محدودیت‌هایی دارد. این روش نمای سه‌بعدی مفصل را ارائه نمی‌دهد و به دلیل هم‌پوشانی ساختارها و حساسیت محدود، برای تشخیص قطعی بسیاری از بیماری‌های مفصل فک کافی نیست.
بنابراین اگر در تصویر پانورامیک نشانه‌ای از تغییرات مفصل دیده شود یا علائم بیمار نیازمند بررسی دقیق‌تری باشند، ممکن است تصویربرداری تکمیلی درخواست شود.
۲. تصویربرداری CBCT مفصل گیجگاهی فکی
CBCT یا Cone Beam Computed Tomography یکی از روش‌های پیشرفته تصویربرداری سه‌بعدی در حوزه دهان، فک و صورت است. در این روش، دستگاه با استفاده از پرتو ایکس و بازسازی رایانه‌ای، تصاویر مقطعی و سه‌بعدی از ساختارهای استخوانی تهیه می‌کند.
یکی از مهم‌ترین کاربردهای CBCT، بررسی دقیق اجزای استخوانی مفصل گیجگاهی فکی است. این روش امکان مشاهده کندیل، حفره مفصلی و برجستگی مفصلی را در نماهای مختلف فراهم می‌کند.
CBCT چه تغییراتی را نشان می‌دهد؟
- شکل و اندازه کندیل فک پایین
- صاف شدن یا تغییر شکل سطح کندیل
- فرسایش و نامنظمی سطح استخوانی
- زوائد استخوانی مرتبط با تغییرات فرسایشی
- تغییرات استخوانی در ناحیه مفصل
- برخی ناهنجاری‌های رشدی کندیل
- شکستگی‌ها و جابه‌جایی قطعات استخوانی در موارد مناسب
- تغییرات استخوانی ناشی از برخی بیماری‌های مفصلی
یکی از مزایای مهم CBCT، امکان بررسی ساختار استخوانی از زوایای مختلف است. در تصاویر دوبعدی ممکن است بعضی تغییرات به دلیل هم‌پوشانی استخوان‌ها به‌خوبی مشخص نباشند؛ اما بازسازی سه‌بعدی و مقاطع مختلف CBCT می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری ارائه کند.
البته باید توجه داشت که CBCT برای مشاهده مستقیم دیسک مفصلی، رباط‌ها و بسیاری از بافت‌های نرم مناسب نیست. بنابراین اگر سؤال تشخیصی درباره جابه‌جایی دیسک یا وجود مایع داخل مفصل باشد، MRI روش مناسب‌تری خواهد بود.
۳. تصویربرداری MRI مفصل گیجگاهی فکی
MRI یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی، روشی است که بدون استفاده از پرتو یونیزان، تصاویر دقیقی از بافت‌های نرم بدن تهیه می‌کند.
در بررسی مفصل فک، MRI اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا دیسک مفصلی، بافت‌های اطراف و برخی تغییرات داخل مفصل را بهتر از روش‌های مبتنی بر اشعه ایکس نشان می‌دهد.
MRI چه مواردی را بررسی می‌کند؟
- موقعیت دیسک مفصلی
- شکل و وضعیت دیسک
- جابه‌جایی دیسک در حالت بسته بودن دهان
- تغییر موقعیت دیسک هنگام باز کردن دهان
- وجود مایع غیرطبیعی در فضای مفصلی
- برخی تغییرات التهابی و آسیب‌های بافت نرم
- چسبندگی‌ها و بعضی اختلالات داخلی مفصل
در بررسی جابه‌جایی دیسک، معمولاً تصاویر در وضعیت دهان بسته و باز تهیه می‌شوند. این کار به پزشک کمک می‌کند ارتباط دیسک و کندیل را در شرایط مختلف حرکت فک ارزیابی کند.
برای بررسی تجمع مایع در مفصل نیز از توالی‌های مناسب MRI استفاده می‌شود. به همین دلیل، MRI در ارزیابی مشکلات بافت نرم مفصل فک جایگاه مهمی دارد.
نکته مهم این است که MRI و CBCT دو روش رقیب برای یک هدف واحد نیستند. هرکدام بخش متفاوتی از مفصل را بهتر نشان می‌دهند و در برخی شرایط ممکن است پزشک برای پاسخ به دو سؤال تشخیصی متفاوت، هر دو روش را لازم بداند.
تفاوت CBCT و MRI در بررسی مفصل فک چیست؟
یکی از پرسش‌های رایج بیماران این است که برای بررسی مفصل فک باید CBCT انجام دهند یا MRI؟ پاسخ به این پرسش به نوع مشکل مشکوک و هدف پزشک بستگی دارد.
اگر هدف بررسی استخوان‌های مفصل، شکل کندیل، فرسایش استخوانی یا شکستگی باشد، CBCT می‌تواند اطلاعات مناسبی ارائه کند. اما اگر هدف بررسی دیسک مفصلی، مایع داخل مفصل یا سایر بافت‌های نرم باشد، MRI انتخاب مناسب‌تری است.
| ویژگی مقایسه | CBCT | MRI |
|---|---|---|
| بررسی استخوان کندیل | بسیار مناسب | محدودتر |
| تشخیص فرسایش استخوانی | دقت مناسب در نمایش تغییرات استخوانی | کاربرد محدودتر |
| بررسی شکستگی کندیل | مناسب برای بررسی ساختار استخوانی | روش اصلی بررسی شکستگی نیست |
| نمایش دیسک مفصلی | قابلیت نمایش مستقیم ندارد | بسیار مناسب |
| بررسی جابه‌جایی دیسک | برای تشخیص مستقیم مناسب نیست | روش انتخابی |
| بررسی مایع داخل مفصل | مناسب نیست | قابلیت بررسی دارد |
| استفاده از اشعه یونیزان | دارد | ندارد |
| کاربرد اصلی | بررسی سه‌بعدی ساختارهای استخوانی | بررسی دیسک و بافت‌های نرم |
آیا CBCT می‌تواند جابه‌جایی دیسک مفصل فک را نشان دهد؟
این پرسش اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از بیماران تصور می‌کنند تصویربرداری سه‌بعدی CBCT تمام اجزای مفصل را به‌صورت دقیق نشان می‌دهد.
CBCT برای نمایش ساختارهای سخت مانند استخوان بسیار مناسب است، اما دیسک مفصلی از بافت نرم تشکیل شده و کنتراست لازم برای مشاهده مستقیم آن در CBCT وجود ندارد.
گاهی در تصاویر CBCT تغییراتی مانند کاهش فضای مفصلی یا تغییر موقعیت کندیل مشاهده می‌شود. این یافته‌ها ممکن است پزشک را به بررسی بیشتر مشکوک کنند، اما به‌تنهایی جابه‌جایی دیسک را ثابت نمی‌کنند.
اگر بیمار علائمی مانند صدای کلیک همراه با درد، قفل شدن فک یا محدودیت حرکتی داشته باشد و بررسی مستقیم دیسک ضروری تشخیص داده شود، MRI می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری ارائه کند.
به همین دلیل، نباید تنها بر اساس یک تصویر CBCT درباره وضعیت دیسک مفصلی قضاوت کرد.
مزایای دریافت نوبت در راديولوژی تخصصی دهان ، فک و صورت الف
برخی از افراد به دلیل مشغله های زیاد فرصت ندارند در طول روز برای دریافت خدمات تصویربرداری به کلینیک مراجعه نمایند. اما شما می‌توانید در هر ساعت از شبانه روز برای دریافت نوبت به وبسایت مرکز دکتر مهسا خادمی مراجعه نمایید. ما یک کلینیک خاص هستیم که همه روزه پذیرای شما هستیم. چنانچه یک مورد اورژانسی داشته باشید یا یک ویزیت معمولی، ما همیشه آماده خدمت‌رسانی به شما هستیم. 😊
تصویربرداری مفصل فک در چه مراحلی انجام می‌شود؟
مراحل تصویربرداری به روش انتخاب‌شده بستگی دارد. برای مثال، انجام CBCT با MRI از نظر تجهیزات، شرایط قرارگیری بیمار و مدت زمان بررسی متفاوت است.
مراحل انجام CBCT مفصل گیجگاهی فکی
مرحله اول: بررسی درخواست تصویربرداری
ابتدا درخواست پزشک یا دندانپزشک و هدف بررسی مشخص می‌شود. اینکه بیمار درد یک‌طرفه دارد یا دوطرفه، سابقه ضربه داشته یا با محدودیت حرکت روبه‌رو است، می‌تواند در تعیین محدوده تصویربرداری مؤثر باشد.
مرحله دوم: آماده‌سازی بیمار
بیمار باید طبق راهنمای مرکز تصویربرداری، وسایل فلزی یا متحرکی را که ممکن است در تصویر اختلال ایجاد کنند، از ناحیه سر و صورت خارج کند. در بیشتر موارد CBCT به آمادگی پیچیده‌ای نیاز ندارد.
مرحله سوم: قرارگیری صحیح در دستگاه
بیمار در وضعیت مناسب قرار می‌گیرد و سر او با کمک تکیه‌گاه‌های دستگاه ثابت می‌شود. حفظ وضعیت مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حرکت بیمار می‌تواند باعث کاهش کیفیت تصویر شود.
مرحله چهارم: تصویربرداری
دستگاه با حرکت حول ناحیه موردنظر، داده‌های لازم را ثبت می‌کند. سپس نرم‌افزار دستگاه تصاویر مقطعی و بازسازی‌های سه‌بعدی را تولید می‌کند.
مرحله پنجم: بررسی تصاویر
تصاویر در نماهای مختلف بررسی می‌شوند تا شکل کندیل، سطح استخوانی، حفره مفصلی و سایر اجزای قابل مشاهده ارزیابی شوند. انتخاب محدوده تصویربرداری باید متناسب با نیاز تشخیصی باشد تا از تصویربرداری غیرضروری جلوگیری شود.
مراحل انجام MRI مفصل فک
در MRI بیمار روی تخت دستگاه قرار می‌گیرد و سر در موقعیت مناسب ثابت می‌شود. سپس تصاویر با توالی‌های مخصوص تهیه می‌شوند. برای بررسی دیسک مفصلی ممکن است تصاویر در وضعیت دهان بسته و باز گرفته شوند.
در این روش همکاری بیمار و حفظ بی‌حرکتی اهمیت زیادی دارد. اگر پزشک به بررسی موقعیت دیسک در حین حرکت فک نیاز داشته باشد، تصاویر باز و بسته بودن دهان اطلاعات عملکردی بیشتری فراهم می‌کنند.
آیا تصویربرداری مفصل گیجگاهی فکی درد دارد؟
خیر. روش‌های تصویربرداری مانند CBCT و MRI به‌خودی‌خود دردناک نیستند. در CBCT بیمار باید برای مدت کوتاهی در وضعیت ثابت قرار بگیرد و در MRI نیز لازم است در طول تصویربرداری تا حد امکان بی‌حرکت بماند.
ممکن است فردی که دچار درد شدید یا محدودیت باز شدن دهان است، هنگام قرارگیری در وضعیت موردنیاز احساس ناراحتی کند. در چنین شرایطی بهتر است پیش از شروع تصویربرداری، وضعیت خود را به مسئول مربوط اطلاع دهد تا اقدامات لازم برای راحتی و انجام صحیح بررسی در نظر گرفته شود.
آیا تصویربرداری مفصل فک اشعه دارد؟
پاسخ به روش تصویربرداری بستگی دارد.
رادیوگرافی پانورامیک و CBCT از پرتو ایکس استفاده می‌کنند؛ بنابراین در این روش‌ها بیمار در معرض مقدار مشخصی از پرتو یونیزان قرار می‌گیرد. مقدار دوز به نوع دستگاه، محدوده تصویربرداری، تنظیمات و پروتکل انتخاب‌شده بستگی دارد.
MRI برخلاف این روش‌ها از پرتو یونیزان استفاده نمی‌کند و با میدان مغناطیسی و امواج رادیویی تصویر تولید می‌کند.
با این حال، بدون اشعه بودن MRI به این معنا نیست که برای همه بیماران و همه مشکلات بهترین انتخاب است. روش تصویربرداری باید بر اساس نیاز تشخیصی انتخاب شود.
در CBCT نیز اصل مهم، انجام تصویربرداری فقط در صورت وجود اندیکاسیون و انتخاب کوچک‌ترین محدوده‌ای است که بتواند به سؤال تشخیصی پاسخ دهد. استفاده از پروتکل مناسب و جلوگیری از تکرار غیرضروری تصاویر از اصول مهم حفاظت پرتویی محسوب می‌شود.
آیا همه افراد دارای صدای فک به CBCT یا MRI نیاز دارند؟
خیر. صدای فک به‌تنهایی دلیل کافی برای انجام تصویربرداری پیشرفته نیست.
در برخی افراد، صدای کلیک مفصل بدون درد و بدون محدودیت حرکتی مشاهده می‌شود. در این شرایط ممکن است پس از معاینه، پزشک انجام تصویربرداری را ضروری نداند.
اما اگر صدا با درد، قفل شدن، کاهش دامنه حرکتی، سابقه ضربه یا سایر نشانه‌های نگران‌کننده همراه باشد، بررسی دقیق‌تر ممکن است لازم شود.
هدف از تصویربرداری، صرفاً تهیه یک تصویر پیشرفته نیست؛ بلکه باید اطلاعاتی فراهم کند که در تشخیص، تصمیم‌گیری درمانی یا برنامه‌ریزی اقدامات بعدی مؤثر باشد. به همین دلیل، تصویربرداری باید هدفمند و متناسب با شرایط هر بیمار انجام شود.
چه پزشکی باید مشکلات مفصل گیجگاهی فکی را بررسی کند؟
تشخیص اختلالات مفصل فک ممکن است به همکاری چند گروه تخصصی نیاز داشته باشد. دندانپزشک، متخصص بیماری‌های دهان و فک و صورت، جراح فک و صورت یا متخصص دردهای دهانی و صورتی می‌توانند بر اساس نوع علائم در ارزیابی بیمار نقش داشته باشند.
در کنار معاینه بالینی، متخصص رادیولوژی دهان، فک و صورت با بررسی تصاویر می‌تواند اطلاعات مهمی درباره ساختار استخوانی و یافته‌های قابل مشاهده ارائه کند.
این همکاری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تصویر رادیولوژی باید در ارتباط با علائم و یافته‌های معاینه تفسیر شود. برای مثال، مشاهده یک تغییر فرسایشی در کندیل لزوماً به معنای آن نیست که تمام درد بیمار از همان تغییر ناشی شده است.
نقش تخصص رادیولوژی دهان، فک و صورت در تشخیص مشکلات TMJ
رادیولوژی دهان، فک و صورت یکی از شاخه‌های تخصصی تصویربرداری است که بر بررسی ساختارهای دندانی، استخوان‌های فک، صورت و نواحی مرتبط تمرکز دارد.
در ارزیابی مفصل گیجگاهی فکی، تنها تهیه تصویر کافی نیست. انتخاب روش مناسب، تعیین محدوده تصویربرداری، توجه به جزئیات آناتومیک و بررسی دقیق یافته‌ها اهمیت زیادی دارد.
برای نمونه، در بررسی CBCT باید کندیل، حفره مفصلی و برجستگی مفصلی در نماهای مناسب ارزیابی شوند. بررسی دو طرف مفصل نیز در بسیاری از موارد اهمیت دارد؛ زیرا مشکلات مفصل فک ممکن است یک‌طرفه یا دوطرفه باشند.
همچنین لازم است تفاوت میان تغییرات طبیعی آناتومیک و یافته‌های غیرطبیعی در نظر گرفته شود. شکل کندیل در افراد مختلف می‌تواند متفاوت باشد و هر تفاوت ظاهری به معنای بیماری نیست.
از سوی دیگر، متخصص رادیولوژی باید محدودیت‌های هر روش را بشناسد. برای مثال، CBCT اطلاعات دقیقی از استخوان ارائه می‌دهد، اما برای بررسی مستقیم دیسک مفصلی مناسب نیست. شناخت همین محدودیت‌ها از نتیجه‌گیری اشتباه جلوگیری می‌کند و به پزشک معالج کمک می‌کند در صورت نیاز، روش تکمیلی مناسبی را انتخاب کند.
چرا بررسی تصویربرداری مفصل فک در کلینیک الف اهمیت دارد؟
برای بررسی مشکلات مفصل گیجگاهی فکی، کیفیت تصویربرداری و انتخاب صحیح روش بررسی اهمیت زیادی دارد. تصویری که با محدوده نامناسب یا شرایط فنی نامطلوب تهیه شود، ممکن است نتواند اطلاعات لازم را در اختیار پزشک قرار دهد.
کلینیک رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت الف در زعفرانیه تهران، با تمرکز بر خدمات تخصصی تصویربرداری ناحیه دهان، فک و صورت، می‌تواند در مسیر بررسی دقیق‌تر ساختارهای این ناحیه مورد توجه بیماران و دندانپزشکان قرار گیرد.
در این مرکز، توجه به انتخاب روش تصویربرداری متناسب با درخواست پزشک و نیاز تشخیصی بیمار اهمیت دارد. بررسی مفصل فک نیز باید با توجه به هدف درخواست انجام شود؛ برای مثال، زمانی که ارزیابی ساختار استخوانی موردنظر است، تصویربرداری سه‌بعدی می‌تواند کاربرد داشته باشد.
تخصص و نقش دکتر مهسا خادمی در کلینیک الف
دکتر مهسا خادمی در کلینیک الف، در حوزه رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت فعالیت دارد. اهمیت این حوزه در بررسی مشکلاتی مانند اختلالات مفصل گیجگاهی فکی، ناهنجاری‌های استخوانی، مشکلات دندانی و سایر شرایط مرتبط با ساختارهای فک و صورت، به شناخت دقیق آناتومی و اصول تصویربرداری تخصصی وابسته است.
در بررسی مفصل گیجگاهی فکی، توجه به جزئیات تصویری و تشخیص اینکه هر روش چه اطلاعاتی ارائه می‌کند، اهمیت ویژه‌ای دارد. برای مثال، در یک درخواست CBCT باید ساختارهای استخوانی مفصل به‌درستی ارزیابی شوند و در صورت مطرح بودن مشکل دیسک مفصلی، محدودیت‌های این روش در نظر گرفته شود.
رویکرد تخصصی در رادیولوژی دهان، فک و صورت کمک می‌کند تصاویر متناسب با نیاز تشخیصی تهیه و یافته‌های قابل مشاهده به شکلی دقیق در اختیار پزشک ارجاع‌دهنده قرار گیرند. در کلینیک الف، تمرکز بر تصویربرداری تخصصی این ناحیه و ارائه خدمات مرتبط با تشخیص و برنامه‌ریزی درمانی، بخشی از مسیر مراقبت تشخیصی بیماران است.
اگر پزشک برای بررسی وضعیت استخوانی مفصل فک درخواست CBCT داده است، مراجعه به مرکز تخصصی تصویربرداری دهان، فک و صورت می‌تواند به تهیه تصاویر مناسب برای ارزیابی کمک کند. در عین حال، انتخاب MRI برای بررسی دیسک و بافت نرم باید با نظر پزشک معالج انجام شود.
چرا کلینیک الف در زعفرانیه تهران را برای تصویربرداری تخصصی انتخاب کنیم؟
انتخاب مرکز تصویربرداری فقط به نزدیک بودن محل مراجعه محدود نمی‌شود. در بررسی‌های تخصصی فک و صورت، عواملی مانند تناسب روش تصویربرداری با درخواست پزشک، کیفیت فنی تصاویر، رعایت اصول حفاظت پرتویی و آشنایی با آناتومی ناحیه مورد بررسی اهمیت دارند.
کلینیک الف با تمرکز بر رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت در زعفرانیه تهران، برای بیمارانی که به بررسی‌های تصویربرداری این حوزه نیاز دارند، یک مرکز تخصصی مرتبط با این خدمات محسوب می‌شود.
از جمله مواردی که هنگام مراجعه به یک مرکز تخصصی تصویربرداری باید مورد توجه قرار گیرند عبارت‌اند از:
توجه به درخواست پزشک معالج: روش تصویربرداری باید با هدف تشخیصی هماهنگ باشد. انجام یک بررسی پیشرفته بدون دلیل مشخص، لزوماً به تشخیص بهتر منجر نمی‌شود.
شناخت دقیق ساختارهای فک و صورت: بررسی مفصل گیجگاهی فکی نیازمند شناخت کندیل، حفره مفصلی، برجستگی مفصلی و ارتباط آن‌ها با سایر ساختارهای اطراف است.
رعایت اصول حفاظت پرتویی: در روش‌هایی مانند CBCT باید محدوده تصویربرداری و تنظیمات دستگاه متناسب با نیاز تشخیصی انتخاب شوند.
ارائه تصاویر قابل استفاده برای پزشک: هدف نهایی تصویربرداری، فراهم کردن اطلاعاتی است که به پزشک در تشخیص و برنامه‌ریزی درمان کمک کند.
دسترسی مناسب در تهران: قرارگیری کلینیک الف در زعفرانیه تهران می‌تواند برای مراجعه‌کنندگان این منطقه و سایر نقاط تهران که به خدمات رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت نیاز دارند، اهمیت داشته باشد.
تشخیص زودهنگام بیماری‌های دهان و فک با رادیولوژی| رادیولوژی الف | دکتر مهسا خادمی
چه زمانی باید به رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت مراجعه کنیم؟| رادیولوژی الف | دکتر مهسا خادمی
راهنمای کامل قبل و بعد از تصویربرداری دهان و فک | رادیولوژی الف | دکتر مهسا خادمی
تفاوت CBCT و رادیوگرافی پانورامیک | رادیولوژی الف | دکتر مهسا خادمی
چه زمانی به CBCT نیاز داریم؟ راهنمای کامل بیماران | رادیولوژی الف | دکتر مهسا خادمی
نقش CBCT در جراحی‌های فک و صورت| رادیولوژی الف | دکتر مهسا خادمی
نوبت‌دهی و مراجعه به کلینیک الف در زعفرانیه تهران
اگر دچار درد فک، صدا دادن مفصل، محدودیت باز شدن دهان یا سایر علائم مرتبط با مفصل گیجگاهی فکی هستید، بهتر است ابتدا توسط پزشک یا دندانپزشک معاینه شوید. در صورتی که تصویربرداری لازم باشد، نوع بررسی و محدوده موردنیاز در درخواست پزشک مشخص خواهد شد.
برای انجام تصویربرداری تخصصی دهان، فک و صورت در کلینیک الف، می‌توانید از طریق راه‌های ارتباطی و سامانه نوبت‌دهی مرکز، اطلاعات مربوط به زمان مراجعه و شرایط انجام تصویربرداری را دریافت کنید.
بهتر است هنگام مراجعه، نسخه یا درخواست پزشک و تصاویر قبلی مرتبط با فک و مفصل را همراه داشته باشید. وجود تصاویر قبلی می‌تواند در مقایسه تغییرات احتمالی و ارزیابی روند بیماری مفید باشد.
پرسش‌های متداول درباره تصویربرداری مفصل گیجگاهی فکی
۱. آیا صدای تق‌تق فک نشانه جابه‌جایی دیسک مفصلی است؟
صدای کلیک یا تق‌تق می‌تواند با جابه‌جایی دیسک مفصلی ارتباط داشته باشد، اما این صدا به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست. گاهی افراد بدون هیچ مشکل عملکردی صدای مفصل دارند. برای بررسی دقیق‌تر، معاینه بالینی و در صورت نیاز MRI انجام می‌شود.
۲. برای تشخیص آرتروز مفصل فک CBCT بهتر است یا MRI؟
اگر هدف بررسی تغییرات استخوانی مانند فرسایش سطح کندیل، زوائد استخوانی و تغییر شکل مفصل باشد، CBCT معمولاً اطلاعات مناسب‌تری ارائه می‌کند. MRI برای بررسی بافت نرم و دیسک مفصلی کاربرد بیشتری دارد.
۳. آیا CBCT دیسک مفصل فک را نشان می‌دهد؟
خیر. CBCT برای نمایش ساختارهای سخت و استخوانی مناسب است و نمی‌تواند دیسک مفصلی را با دقت لازم به‌صورت مستقیم نشان دهد. برای بررسی موقعیت و شکل دیسک، MRI روش مناسب‌تری است.
۴. آیا MRI مفصل فک باید با دهان باز انجام شود؟
در بسیاری از بررسی‌های مربوط به جابه‌جایی دیسک، تهیه تصاویر در وضعیت دهان بسته و باز می‌تواند به ارزیابی حرکت و موقعیت دیسک کمک کند. نوع و تعداد تصاویر بر اساس درخواست پزشک و پروتکل تصویربرداری تعیین می‌شود.
۵. آیا همه افراد مبتلا به درد فک باید MRI انجام دهند؟
خیر. MRI برای همه بیماران ضروری نیست. ابتدا شرح حال و معاینه بالینی انجام می‌شود و اگر احتمال اختلال بافت نرم، جابه‌جایی دیسک یا سایر مشکلات داخلی مفصل مطرح باشد، ممکن است MRI درخواست شود.
۶. آیا تصویربرداری CBCT مفصل فک خطرناک است؟
CBCT از پرتو ایکس استفاده می‌کند و باید فقط در صورت نیاز تشخیصی انجام شود. با انتخاب محدوده مناسب و تنظیمات متناسب با درخواست پزشک می‌توان از تصویربرداری غیرضروری و دریافت دوز اضافی جلوگیری کرد.
۷. آیا مشکلات مفصل فک همیشه نیاز به جراحی دارند؟
خیر. بسیاری از اختلالات مفصل فک با روش‌های غیرجراحی و تحت نظر پزشک مدیریت می‌شوند. درمان ممکن است شامل اصلاح عادت‌های حرکتی، فیزیوتراپی، تمرین‌های تجویزشده، کنترل دندان‌قروچه یا سایر اقدامات تخصصی باشد. جراحی فقط در شرایط مشخص و پس از ارزیابی کامل مطرح می‌شود.
۸. برای تصویربرداری مفصل فک در تهران به کجا مراجعه کنیم؟
برای بررسی‌های تخصصی استخوان‌های فک و مفصل گیجگاهی فکی، می‌توان به مراکز رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت مراجعه کرد. کلینیک الف با فعالیت دکتر مهسا خادمی در زعفرانیه تهران، در حوزه تصویربرداری تخصصی این ناحیه خدمات ارائه می‌کند. نوع بررسی موردنیاز باید بر اساس درخواست پزشک مشخص شود.
جمع‌بندی
مفصل گیجگاهی فکی یکی از ساختارهای مهم صورت است که نقش اساسی در جویدن، صحبت کردن و باز و بسته شدن دهان دارد. اختلال در عملکرد این مفصل می‌تواند با علائمی مانند درد فک، صدای کلیک، محدودیت حرکت، انحراف فک و قفل شدن دهان همراه باشد.
تشخیص دقیق مشکلات مفصل فک به بررسی مجموعه‌ای از علائم، معاینه بالینی و در صورت لزوم تصویربرداری نیاز دارد. رادیوگرافی پانورامیک می‌تواند در بررسی اولیه برخی تغییرات استخوانی کاربرد داشته باشد، CBCT برای ارزیابی جزئیات استخوانی مفصل مناسب است و MRI روش اصلی بررسی دیسک و بسیاری از بافت‌های نرم محسوب می‌شود.
نکته کلیدی این است که هیچ روش تصویربرداری به‌تنهایی برای همه اختلالات مفصل فک مناسب نیست. انتخاب روش باید بر اساس سؤال تشخیصی و نیاز واقعی بیمار انجام شود.
اگر پزشک برای بررسی مشکلات مفصل گیجگاهی فکی، تصویربرداری تخصصی درخواست کرده است، مراجعه به یک مرکز رادیولوژی دهان، فک و صورت با توجه به نوع بررسی موردنیاز اهمیت دارد. کلینیک الف در زعفرانیه تهران با فعالیت دکتر مهسا خادمی در حوزه رادیولوژی تخصصی دهان، فک و صورت، می‌تواند در مسیر تهیه تصاویر تشخیصی مرتبط با ساختارهای فک و صورت مورد توجه قرار گیرد.
